Anne Takibi

Anne takibi; antenatal vizitlerle anne-bebek sağlığını koruyan, maternal-perinatal mortaliteyi belirgin azaltan kanıta dayalı bakım programıdır.

Ay ay anne takibi: 1-3. ay erken vizit ve kombine tarama, 4-6. ay detaylı USG ve OGTT, 7-9. ay NST ve doğum planlaması.

İdeal: prekonsepsiyonel; pratik: gebelik tanısı sonrası 6-9. haftada ilk vizit. Erken başlangıç fetal anomali ve preeklampsi taramasında kritiktir.

İlk muayenede anamnez, fizik muayene, KB-BKİ, kan-idrar testleri, ilk USG, aspirin ve takviye reçetesi planlanır.

Tam kan, kan grubu-Rh, hepatit/HIV/sifilis, rubella, idrar, NIPT, kombine tarama, OGTT, GBS, Anti-D ve seri USG yapılır.

Düzenli takip preeklampsi, GDM, IUGR ve preterm doğumu erken yakalar; maternal-perinatal mortaliteyi belirgin azaltır.

USG; canlılık, gestasyonel yaş, anomali, plasenta-AFI, büyüme ve doppler değerlendirmesi için anne takibinin temel aracıdır.

İlk vizit, 11-13+6 hf kombine, 16-18 hf üçlü/dörtlü, 24-28 hf OGTT, 28 hf Anti-D ve 3. trimester hemogram-koagülasyon.

0-13+6 hf: erken vizit, beta hCG, ilk USG, kombine tarama, NIPT, aspirin 150 mg, folik asit ve D vitamini başlanır.

14-27+6 hf: 18-22 hf detaylı USG, OGTT, fetal eko (endikasyonlu), servikal uzunluk, üçlü/dörtlü test ve Anti-D planı.

28-40 hf: 4-2 haftalık vizit, seri büyüme USG, NST/BPP, GBS taraması, preeklampsi-IUGR izlemi ve doğum planlaması.

Seri biyometri (BPD, HC, AC, FL), umbilikal-MCA doppler, AFI/DVP, NST ve BPP ile fetal iyilik hali değerlendirilir.

Yüksek riskli gebelikte perinatoloji desteğinde sık vizit, ek tarama, fetal eko, doppler izlemi ve özelleşmiş doğum planı uygulanır.

24-28 hf OGTT; GDM erken tanısı ile makrozomi, omuz distozisi, neonatal hipoglisemi ve preeklampsi risklerini azaltır.

Her vizitte KB ölçümü; gestasyonel HT-preeklampsi erken tanısında temel adımdır. Ev tansiyon takibi yüksek riskli olguda önerilir.

Akdeniz tipi diyet, folik asit, demir, D vitamini, iyot, kalsiyum ve DHA omega-3; çoğul gebelik ve riskli olguda doz artırılır.

IOM önerileri: BKİ'ye göre 5-18 kg arası bireysel hedef. Aşırı/yetersiz kilo alımı GDM, IUGR ve preeklampsi riskini artırır.

Folik asit 400-800 μg/gün (yüksek riskte 4 mg), prekonsepsiyondan 12 hf'ye nöral tüp defekti riskini %70 azaltır.

18-22 hf arası II. düzey detaylı USG; fetal anatomi, soft marker, plasenta, AFI ve servikal uzunluk değerlendirilir.

NST; fetal kalp hızı ve kasılma izlemiyle fetal iyilik halini değerlendirir. ≥32 hf yüksek riskli gebelikte haftalık 1-2 kez yapılır.

Şiddetli baş ağrısı, görme bulanıklığı, üst karın ağrısı, kanama, su gelmesi, ateş, hareket azalması acil değerlendirme gerektirir.

İkiz/üçüz gebelikte koryonisite belirleme, sık USG, fetal eko, servikal uzunluk ve doppler ile perinatoloji desteği esastır.

Bulantı-kusma, reflü, kabızlık, hemoroid, anemi, bel ağrısı, ödem, varis ve uyku güçlüğü en sık şikayetlerdir.

ACOG önerisi: haftada 150 dk orta-yoğun aerobik + 2 gün direnç. Yürüyüş, yüzme, prenatal yoga ve stabil bisiklet güvenlidir.

36 hf civarı doğum yöntemi (vajinal/sezaryen), hastane, anestezi tercihi, doula, emzirme ve postpartum plan netleştirilir.

Geç başvuru, vizit atlama, takviye uyumsuzluğu, alarm bulgu ihmali, geleneksel yöntemlere bağımlılık başlıca hatalardır.

İki kişilik yeme, mutlak yatak istirahati, çay-bitkisel ile takviye değiştirme ve röntgen yasakları yanlış inançlardır.

Düşük riskte 4 hf'ye dek aylık, 28-36 hf 2 hf, 36 hf sonrası haftalık; yüksek riskte sıklık artar.

Düzenli antenatal bakım; ölü doğum, preeklampsi, preterm doğum ve neonatal mortalite riskini %20-50 azaltır.

Vizit sıklığı, testler, beslenme, kilo, egzersiz, yolculuk, cinsel yaşam ve doğum şekli en sık sorulan başlıklardır.