Dış Gebelik Sonrası Sağlıklı Gebelik İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?

Dış Gebelik Sonrası Sağlıklı Gebelik İçin Nelere Dikkat Edilmelidir — Folik asit, sigara-alkol bırakma, sağlıklı kilo, erken gebelik testi ve 6-7. haftada TV-USG ile lokalizasyon önemlidir.

Giriş ve Tanım

Dış gebelik (ektopik gebelik); fertilize ovumun normal yerleşim yeri olan uterus endometrium kavitesi yerine en sık fallop tüpü (%95) — özellikle ampulla (%70), istmus (%12), fimbrial uç (%11), kornual bölge (%2) — nadiren over (%3), serviks (%1), abdominal kavite veya önceki sezaryen skarı yerleşimli implantasyonudur. Bu rehberde "Dış Gebelik Sonrası Sağlıklı Gebelik İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?" sorusu; ACOG Practice Bulletin 193 (Tubal Ectopic Pregnancy, 2018, reaffirmed 2024), NICE NG126 (Ectopic Pregnancy and Miscarriage, 2019/2023 update), ESHRE Ectopic Pregnancy Guideline 2020, RCOG Green-top Guideline No. 21, WHO Reproductive Health 2022 ve TJOD 2021 Erken Gebelik Komplikasyonları Rehberi ışığında, kanıta dayalı şekilde ele alınmaktadır.

"Dış Gebelik Sonrası Sağlıklı Gebelik İçin Nelere Dikkat Edilmelidir" yalnızca tek bir testin yorumu değildir; seri beta hCG kinetiği, transvajinal ultrasonografi (TV-USG) bulguları, klinik alarm semptomları, hemodinamik stabilite, ayırıcı tanı, uygun tedavi seçimi (bekleyerek izlem / metotreksat / cerrahi) ve sonrasında tüp koruyucu yaklaşımla doğurganlığın korunması gerektiren bütüncül bir süreçtir. Doğru takip; hem maternal yaşamı korumak hem de sonraki sağlıklı bir gebelik şansını maksimize etmek için kritik öneme sahiptir.

Dış Gebelik Epidemiyolojisi

Dış gebelik tüm gebeliklerin %1-2'sini oluşturur ve ilk trimester maternal mortalitenin en sık nedenidir (gelişmiş ülkelerde tüm gebeliğe bağlı ölümlerin %4-10'u). Yardımcı üreme teknikleri (IVF) sonrası sıklık %2-5'e yükselir; ayrıca eş zamanlı intrauterin + ektopik (heterotopik) gebelik IVF sonrası 1/100-500 düzeyine ulaşır (spontan gebeliklerde 1/4000-30000). Sıklık 25-44 yaş arasında artar; sigara içenlerde 2-4 kat, geçirilmiş tubal cerrahi sonrası 6-21 kat, geçirilmiş PID sonrası 4 kat, geçirilmiş dış gebelik sonrası 10-15 kat artmıştır. Rahim içi araç (RİA) kullanırken gebelik olursa ektopik olma olasılığı belirgin yükselir, ancak toplam dış gebelik riski RİA kullanmayan kadınlardan daha yüksek değildir.

Risk Faktörleri

Yüksek risk: Önceki dış gebelik (OR 10-15), tubal cerrahi öyküsü (OR 6-21), tubal patoloji (hidrosalpenks, adezyon), DES maruziyeti. Orta risk: Pelvik enflamatuvar hastalık (PID) öyküsü, infertilite, IVF, eş zamanlı RİA varlığı. Düşük-orta risk: Sigara kullanımı, çoklu cinsel partner, erken cinsel aktivite başlangıcı, vajinal duş, geçirilmiş abdominal cerrahi (apendektomi dahil), endometriozis. Tüm bu faktörler; tubal motilitenin ve siliyer aktivitenin bozulması, embriyonun tüpten uterin kaviteye transportunun gecikmesi yoluyla riski artırır.

Patofizyoloji

Normal koşullarda fertilize ovum; tubal silier hareket ve tubal kontraksiyonlar ile 4-5 günde uterin kaviteye ulaşır. Tubal hasarda (PID, adezyon, mikro-laserasyon) siliyer aktivite azalır ve embriyo tüpte takılır. Burada beta hCG yükselmeye başlar; ancak tubal yatak desidualizasyona uygun olmadığı için trofoblast tubal duvarı invaze eder, tubal lümen distansiyonu, kanama ve sonunda tubal rüptür ile sonuçlanabilir. Trofoblast invazyonu nedeniyle masif intraabdominal kanama ve hemorajik şok gelişebilir; bu nedenle erken tanı hayat kurtarıcıdır.

Klinik Belirtiler

Klasik triad: Amenore + vajinal kanama + tek taraflı pelvik ağrı. Ancak bu triad olguların yalnızca %50'sinde görülür. Erken bulgular: Adet gecikmesi, lekelenme/hafif kanama (genellikle koyu kahverengi), hafif pelvik rahatsızlık. Rüptür öncesi: Şiddetli tek taraflı alt kadran ağrısı, ağrının künt veya sancılı karakter alması. Rüptür sonrası alarm semptomları: Ani şiddetli yaygın karın ağrısı, omuz ağrısı (diyafragma irritasyonuna bağlı), baş dönmesi, senkop, taşikardi, hipotansiyon, soluk-soğuk-nemli cilt — hemorajik şok bulguları. Bu durumda acil cerrahi müdahale hayat kurtarıcıdır.

Beta hCG Kinetiği ve Tanı Eşikleri

Normal canlı intrauterin gebelik: Beta hCG 48 saatte minimum %53 artar (ortalama 2 katına çıkar). Dış gebelik kuşkusu: 48 saatte artış %53'ten azsa veya plato çiziyorsa veya yavaş düşüyorsa. Diskriminatuar zon: Beta hCG 1500-2000 mIU/mL üzerinde transvajinal USG'de intrauterin gebelik kesesi mutlaka görülmelidir; görülmüyorsa dış gebelik veya non-viable intrauterin gebelik düşünülür (yeni öneriler 3500 mIU/mL'yi daha güvenli eşik olarak önermektedir, çünkü düşük eşik canlı intrauterin gebeliğin yanlışlıkla sonlandırılmasına yol açabilir). Tek ölçümle tanı konmaz; mutlaka 48 saat aralıkla seri ölçüm ve TV-USG ile birlikte değerlendirilir.

Transvajinal Ultrasonografi (TV-USG) Bulguları

Tanı koydurucu: Adneksal bölgede gebelik kesesi içinde yolk kesesi veya fetal kutup ± kalp atımı (olguların yalnızca %20'sinde). Yüksek olasılıkla tanı: Adneksal kompleks kitle (gebelik kesesine benzemeyen), tubal yüzük (donut/bagel sign — hiperekoik halka ile çevrili anekoik merkez). Destekleyici bulgular: Boş uterus + serbest sıvı (özellikle ekojenik = kan), psödokese (uterin kavitede merkezi yerleşimli kese — gerçek gebelik kesesi periferik yerleşimlidir), endometriyal kalınlaşma. Doppler: Adneksal kitle çevresinde "ring of fire" yüksek hızlı düşük rezistanslı akım.

Ayırıcı Tanı

Erken intrauterin gebelik: Beta hCG diskriminatuar zon altındaysa TV-USG ile kese görülmeyebilir; 48-72 saat sonra tekrar değerlendirme. Spontan düşük (komplet/inkomplet): Kanama daha yoğun, gebelik ürünleri görülebilir, beta hCG hızla düşer. Kimyasal gebelik: Beta hCG düşük (<100 mIU/mL) ve hızla düşer, USG'de kese görülmez. Korpus luteum kisti: Tek taraflı adneksal kistik kitle; ancak intrauterin gebelik kesesi mevcuttur. Apandisit, over torsiyonu, PID, böbrek koliği: Klinik ve görüntülemeyle ayrılır.

Tedavi Seçenekleri

1) Bekleyerek izlem: Hemodinamik stabil, asemptomatik, beta hCG <1000-1500 mIU/mL ve azalış eğiliminde, adneksal kitle <3-4 cm, fetal kalp atımı yok, hasta uyumlu — sıkı haftalık beta hCG izlemi (sıfırlanana kadar). Başarı %47-82.

2) Metotreksat (MTX): Folat antagonisti; hızla bölünen trofoblast hücrelerini hedefler. Endikasyon: Stabil hasta, beta hCG <5000 mIU/mL, adneksal kitle <3.5-4 cm, fetal kalp atımı yok, normal karaciğer-böbrek fonksiyonları, immün sistem normal, laktasyon yok, peptik ülser yok, hasta takibe uyumlu. Doz: 50 mg/m² IM tek doz (yaygın), gerekirse 7. günde tekrar; veya 2-doz / multi-doz protokoller. Takip: 4. ve 7. gün beta hCG; 4.-7. günde %15 düşüş beklenir, sağlanamazsa ek doz veya cerrahi. Sonra haftalık beta hCG sıfırlanana kadar. Başarı %85-95.

3) Cerrahi: Salpinjektomi (tüp çıkarılır) — rüptür, kontrol edilemeyen kanama, hasarlı tüp veya tamamlanmış aile olduğunda. Salpingostomi (tubal kesi + ürün çıkarılması, tüp korunur) — karşı tüp hasarlıysa veya tamamlanmamış aile ise. Çoğunlukla laparoskopik; rüptür ve hemodinamik instabilitede laparotomi. Salpingostomi sonrası persistan trofoblast riski %3-20 — bu nedenle haftalık beta hCG ile izlem şarttır.

Tedavi Sonrası Takip Algoritması

Metotreksat sonrası: Gün 1 (MTX), Gün 4 (beta hCG referans), Gün 7 (beta hCG — %15 düşüş hedefi), sonra haftalık beta hCG sıfırlanana kadar. Salpinjektomi sonrası: 1. hafta beta hCG, sonra haftalık sıfırlanana kadar (ortalama 14-21 gün). Salpingostomi sonrası: Haftalık beta hCG sıfırlanana kadar (persistan trofoblast riski nedeniyle daha sıkı izlem). Bekleyerek izlem: 48 saatte bir başlangıçta, sonra haftalık; klinik kötüleşmede acil müdahale. MTX sırasında kısıtlamalar: Folik asit içeren multivitamin durdurulur, alkol, NSAİİ ve gaz oluşturan besinler kaçınılır, güneş maruziyeti azaltılır, en az 3 ay etkili kontrasepsiyon önerilir.

Komplikasyonlar ve Acil Müdahale

Tubal rüptür: En korkulan komplikasyon. Bulgular: ani şiddetli yaygın karın ağrısı, omuz ağrısı, senkop, taşikardi, hipotansiyon, peritoneal irritasyon, distansiyon. Yönetim: Hızlı IV erişim, kristaloid resüsitasyonu, kan grubu-cross match, acil laparoskopi/laparotomi ile salpinjektomi. Persistan trofoblast: Salpingostomi sonrası beta hCG plato/yükseliş; ek MTX veya salpinjektomi. Rh negatif kadınlarda: Anti-D immünoglobulin 50-300 μg IM uygulanmalı.

Tüp Koruyucu Yaklaşımlar ve Doğurganlık

Erken tanı ve uygun tedavi seçimiyle doğurganlık çoğunlukla korunur. Salpinjektomi sonrası intrauterin gebelik oranı %50-60, tekrar dış gebelik %10-15. Salpingostomi sonrası intrauterin gebelik oranı %60-70 ancak tekrar dış gebelik %18-25 (daha yüksek). Metotreksat sonrası tubal fonksiyon daha iyi korunur. IVF ile birikim gebelik oranı %70+ düzeyine çıkar; tubal hasarı belirgin kadınlarda tercih edilir. Tedavi sonrası tubal değerlendirme için histerosalpingografi (HSG) veya laparoskopi planlanabilir.

Yeniden Gebelik Planlaması

Beta hCG sıfırlandıktan ve en az 1-3 normal adet siklusu geçtikten sonra yeniden gebelik planlanabilir (metotreksat sonrası en az 3 ay folik asit antagonizmi nedeniyle önerilir). Sonraki gebelik için: Erken beta hCG (4-5. hafta), 6-7. haftada TV-USG ile lokalizasyon doğrulaması, klinik semptomların yakın izlemi. Hazırlık: Folik asit 400-800 μg/gün, dengeli beslenme, sigara-alkol bırakma, sağlıklı kilo, kafein günde <200 mg, RİA varsa çıkarılması, PID açısından tarama ve tedavi.

Psikososyal Destek

Dış gebelik; hem gebelik kaybı hem de doğurganlık kaygısı nedeniyle belirgin duygusal yük oluşturur. Yas, anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres bulguları olağandır. Profesyonel destek: Erken gebelik kaybı destek grupları, klinik psikolog/psikiyatri danışmanlığı, eş ile birlikte danışmanlık. Eş desteği: Açık iletişim, ortak yas, sabır. Sonraki gebelik: Erken takip ve bilgilendirme kaygıyı azaltır.

Sık Sorulan Sorular

Dış Gebelik Sonrası Sağlıklı Gebelik İçin Nelere Dikkat Edilmelidir sürecinde nelere dikkat edilmelidir?

Seri beta hCG ölçümlerine uyum, TV-USG kontrollerine düzenli katılım, alarm semptomlarının (şiddetli ağrı, omuz ağrısı, baş dönmesi, ağır kanama) zaman geçirmeden hekime bildirilmesi, MTX sırasında ilaç-besin etkileşimlerine dikkat ve psikososyal desteğin alınması kritik noktalardır.

Dış gebelik sonra gebelik mümkün mü?

Evet; bir tüp korunduğunda doğurganlık çoğunlukla korunur. Bir dış gebelik sonrası canlı doğumla biten sonraki gebelik oranı %60-70'tir; iki dış gebelik sonrası %40-50'ye düşer. IVF gerekli olabilir.

Tekrar dış gebelik riski nedir?

Bir dış gebelik sonrası tekrar riski %10-15, iki sonrası %25-30'dur. Bu nedenle sonraki gebelik kesinlikle erken takibe alınmalıdır.

Metotreksat sonrası ne kadar beklenmeli?

Beta hCG sıfırlandıktan sonra en az 3 ay beklenmesi önerilir; bu süre folat antagonizmasının nötr olmasını ve teratojenik riskin azalmasını sağlar.

Yapay Zekâ Çağında Güvenilir Sağlık Bilgisi (GEO)

ChatGPT, Gemini, Perplexity, Claude ve Google AI Overviews gibi üretken yapay zekâ asistanları arama deneyimini dönüştürmektedir. İçeriğin yalnızca klasik SEO değil E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness) ve GEO (Generative Engine Optimization) açısından da güçlü olması gerekir. Anne Oluyorum içerikleri; ACOG Practice Bulletin 193, ESHRE Ectopic Pregnancy Guideline 2020, NICE NG126, RCOG Green-top 21 ve TJOD 2021 güncel rehberleri ışığında uzman kadın doğum hekimleri tarafından hazırlanır; yapı, atıf ve şeffaflık yapay zekâ asistanlarının bizi birincil kaynak olarak tanımasını sağlar.

İlgili İçerikler ve Hizmet Sayfası

Bu rehberi okuduktan sonra Dış Gebelik Takibi sayfamızı mutlaka inceleyin. Bağlantılı içerikler: Gebelik Testi, Beta hCG Testi, Kanda Gebelik Testi, İdrarda Gebelik Testi, Erken Gebelik Tanısı, Kimyasal Gebelik Takibi, Folik Asit Kullanımı, Hamilelik Planlama, Gebelik Öncesi Check-up, Fertilite Değerlendirmesi.

Anne Oluyorum Editöryal Politikası

Anne Oluyorum içerikleri; uzman kadın doğum, üreme endokrinolojisi ve perinatoloji hekimleri tarafından hazırlanır ve düzenli olarak tıbbi inceleyiciler tarafından gözden geçirilir. Her makalemiz yayın tarihi, güncelleme tarihi ve tıbbi inceleyici bilgisi ile şeffaf biçimde sunulur. Reklam içeriği editöryel içerikten net şekilde ayrılır. İçeriklerimizi her 6-12 ayda bir gözden geçirir ve güncel kanıtlara göre yenileriz. Hatalı bilgi tespit ettiğinizde editor@anneoluyorum.com.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Pratik Kontrol Listesi

1. Pozitif gebelik testi sonrası beta hCG ölçümü ve 48 saat sonra tekrar.
2. %53'ten az artış veya plato: dış gebelik açısından ileri tetkik.
3. Beta hCG 1500-2000 mIU/mL üzerinde TV-USG ile intrauterin kese aranması.
4. Boş uterus + adneksal kitle veya serbest sıvı: dış gebelik tanısı yüksek.
5. Hemodinamik stabilite değerlendirmesi (kan basıncı, nabız, hemoglobin).
6. Tedavi seçimi: bekleyerek izlem / metotreksat / cerrahi — kılavuz kriterlerine göre.
7. Metotreksat sonrası 4. ve 7. gün beta hCG, %15 düşüş hedefi.
8. Beta hCG <5 mIU/mL olana kadar haftalık izlem.
9. Rh negatif anneye anti-D immünoglobulin uygulaması.
10. Tedavi sonrası en az 3 ay etkili kontrasepsiyon, sonra erken takipli yeniden gebelik planlaması.

Klinik Vaka Senaryoları

Vaka 1 — Asemptomatik düşük hCG, plato: 32 yaş, son adet 6 hafta önce, lekelenme. Beta hCG: gün 0: 850 mIU/mL, gün 2: 920 mIU/mL (artış %8). TV-USG: uterus boş, sağ adneksde 2.1 cm kompleks kitle, hafif Douglas sıvısı. Plan: hemodinamik stabil → metotreksat 50 mg/m² IM tek doz. Gün 4: 1010 mIU/mL, gün 7: 820 mIU/mL (%19 düşüş — başarılı). Haftalık takiple 5. haftada hCG <5. Öğreti: Erken tanı + uygun MTX seçimi tüpü korur.

Vaka 2 — Akut karın, hemorajik şok: 28 yaş, IVF sonrası 7. hafta, ani şiddetli sol alt kadran ağrısı, omuz ağrısı, senkop. TA 80/50, nabız 130, Hb 8.2 g/dL. TV-USG: boş uterus, sol adneksde 4 cm kitle, masif Douglas sıvısı. Plan: IV kristaloid, kan hazırlığı, acil laparoskopi → sol salpinjektomi. Postop 3. günde taburculuk. Öğreti: Rüptür şüphesinde dakikalar önemlidir; gecikme mortaliteye götürür.

Vaka 3 — Heterotopik IVF gebeliği: 35 yaş, IVF sonrası 6. hafta. Beta hCG 8500 mIU/mL. TV-USG: intrauterin canlı gebelik kesesi + sağ adneksde 1.8 cm kompleks kitle. Plan: intrauterin gebeliği koruyacak yaklaşım — laparoskopik salpinjektomi (MTX kontrendike, intrauterin gebeliğe zarar verir). İntrauterin gebelik 39. haftada sağlıklı doğdu. Öğreti: IVF sonrası heterotopik gebelik akıldan çıkarılmamalıdır; intrauterin gebelik varlığı dış gebeliği dışlamaz.

Detaylı Metotreksat Protokol Karşılaştırması

Tek doz protokol (Stovall): Gün 1 MTX 50 mg/m² IM. Gün 4 ve 7 beta hCG; %15 düşüş yoksa 2. doz. En çok kullanılan; basit, hasta uyumu yüksek; başarı %88. İki doz protokol (Barnhart): Gün 1 ve 4'te 50 mg/m² IM, gün 4 ve 7'de beta hCG. Daha yüksek hCG seviyelerinde (3000-5000 mIU/mL) başarı %87'ye çıkar. Multi-doz protokol: Gün 1,3,5,7 MTX 1 mg/kg + gün 2,4,6,8 lökovorin 0.1 mg/kg. Yan etki sıklığı yüksek; yalnızca yüksek hCG (>5000), tubal halka >3.5 cm veya kalp atımı olan seçilmiş olgularda. Tüm protokollerde tedavi öncesi karaciğer enzimleri, kreatinin, tam kan ve kan grubu kontrol edilir.

Diğer Ektopik Yerleşimler ve Yönetim Özellikleri

Servikal gebelik: Nadir (%1) ancak masif kanama riski. Tedavi MTX (lokal + sistemik) + uterin arter embolizasyonu. İntersisyel (kornual) gebelik: Tüpün uterus duvarına gömülü kısmı; rüptür daha geç (10-14. hafta) ama daha şiddetlidir. Tedavi MTX veya kornual rezeksiyon. Ovaryan gebelik: Korpus luteum kistinden ayırması zor; cerrahi tanı ve ooforektomi/kistektomi. Sezaryen skar gebeliği: Artan sıklık. Tedavi MTX (lokal/sistemik), aspirasyon, embolizasyon, histeroskopik/laparoskopik rezeksiyon. Abdominal gebelik: Çok nadir; ileri haftalara ulaşabilir, masif kanama riski; cerrahi planlama.

Tedavi Sonrası Tubal Değerlendirme

Histerosalpingografi (HSG): Tedavi sonrası 3-6. ayda; tubal patensi ve karşı tüp değerlendirmesi. Sonohisterografi (SİS): Kontrast destekli USG; HSG'ye alternatif. Laparoskopi: Adezyon, endometriozis veya HSG belirsizliğinde tanı + tedavi. Anti-Müllerian hormon (AMH) ve antral folikül sayımı: Over rezervi değerlendirilmesi, özellikle 35+ yaş veya tekrarlayan dış gebelik öyküsünde IVF planlaması için.

Beslenme ve Yaşam Tarzı Önerileri

Tedavi sonrası iyileşme döneminde: Protein ağırlıklı dengeli beslenme (yumurta, balık, baklagil, az yağlı süt ürünleri), demir desteği (anemiye yatkınlık), C vitamini, çinko ve B12 ile yara iyileşmesi. MTX sırasında kaçınılacaklar: Alkol, folik asit içeren multivitaminler (geçici olarak), NSAİİ (ibuprofen, naproksen), gaz oluşturan besinler (karnabahar, brokoli, baklagil — Douglas sıvısı yorumunu zorlaştırır), aşırı güneş maruziyeti (fotosensitivite). Sigara-alkol: Mutlak bırakılmalı (sonraki dış gebelik riskini katlar). Egzersiz: İlk hafta kısıtlı, sonra kademeli artış.

Acil Servise Başvuru Kriterleri

Dış gebelik takibi sırasında aşağıdaki durumlarda derhal 112'yi arayın veya acil servise başvurun: (1) Şiddetli ani başlayan karın ağrısı, özellikle tek taraflı; (2) Omuz ağrısı (diyafragma irritasyonu işareti); (3) Baş dönmesi, bayılma, görme bulanıklığı; (4) Çok hızlı kalp atışı, soluk-soğuk-nemli cilt; (5) Ağır vajinal kanama (saatte 1 büyük ped); (6) Bilinç bulanıklığı veya konsantrasyon kaybı; (7) Karında belirgin distansiyon ve hassasiyet. Bu bulgular tubal rüptürü ve hemorajik şoku düşündürür; her dakika önemlidir.

Sıkça Karıştırılan Kavramlar

Dış gebelik vs kimyasal gebelik: Kimyasal gebelikte beta hCG hızla düşer ve USG'de hiçbir bulgu yoktur; dış gebelikte beta hCG yavaş artar veya plato çizer, USG'de adneksal bulgular saptanabilir. Dış gebelik vs missed abortus: Missed abortusta intrauterin kese/embriyo görülür ancak canlılık yoktur; dış gebelikte uterus boştur. Persistan trofoblast vs yeni gebelik: Salpingostomi sonrası beta hCG plato/yükselişi; ayırıcı tanı için USG ve klinik öykü gerekir. Bekleyerek izlem vs spontan rezolüsyon: Düşük hCG ve azalma eğilimli olgularda doğal rezolüsyon mümkündür ancak yakın takip şart.

Sonuç ve Klinik Uzman Desteği

Dış Gebelik Sonrası Sağlıklı Gebelik İçin Nelere Dikkat Edilmelidir sürecinde doğru bilgi, seri beta hCG izlemi, TV-USG ile lokalizasyon, hemodinamik stabilite değerlendirmesi, uygun tedavi seçimi ve sonrasında tüp koruyucu yaklaşımla doğurganlığın korunması temeldir. Erken tanı; tubal rüptür ve maternal mortaliteyi önlerken, tedavi sonrası düzenli takip persistan trofoblast ve geç komplikasyonları engeller. Yüz yüze uzman değerlendirmesi için Klinik Uzmanı platformunu kullanabilirsiniz. Bu içerik tıbbi tavsiye yerine geçmez; bireysel değerlendirme için alanında deneyimli bir kadın doğum uzmanına başvurun. Acil bulgu (şiddetli karın ağrısı, baş dönmesi, senkop, omuz ağrısı) varlığında 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.